Kelime İlişkilendirme Testi ile Otel Çalışanlarının Akıllı Turizm Kavramına Yönelik Bilişsel Yapılarının İncelenmesi

Ayşe Cabi Bilge

doi:10.5281/zenodo.21009906

Yazarlar

Ayşe Cabi Bilge Selçuk Üniversitesi https://orcid.org/0000-0003-1380-0501

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21009906

Anahtar Kelimeler:

Akıllı Turizm, Kelime İlişkilendirme Testi, Beş Yıldızlı Otel Çalışanı

Özet

Araştırmada, Antalya Belek bölgesinde faaliyet gösteren beş yıldızlı otellerde çalışan personelin “akıllı turizm” kavramına yönelik bilişsel yapılarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu kapsamda, çalışanların akıllı turizm kavramını hangi unsurlarla ilişkilendirdikleri ve kavramın zihinsel temsillerini nasıl oluşturdukları incelenmiştir. Araştırmada nitel ölçme ve değerlendirme tekniklerinden biri olan Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) yöntemi kullanılmıştır. Tipik durum örneklemesi ile seçilen 61 otel çalışanına “akıllı turizm” anahtar kavramı verilmiş ve katılımcılardan belirli bir süre içinde bu kavramla ilişkilendirdikleri kelimeleri yazmaları istenmiştir. Elde edilen veriler frekans tablosuna aktarılmış, kavram ağı ve kelime bulutu görselleştirmeleriyle analiz edilmiştir. Katılımcıların en sık ilişkilendirdikleri kelimelerin teknoloji, dijital turizm, kolaylık, çevre dostu ve sanal gerçeklik olduğu belirlenmiştir. En fazla kelimenin “bilgi ve iletişim teknolojileri” başlığı altında toplandığı; bunu “kişiselleştirilmiş hizmetler” ve “sürdürülebilir turizm” başlıklarının izlediği tespit edilmiştir. Katılımcıların yazılı ifadelerinde bilimsel içerikli açıklamalara rastlanmamış, kavramın genellikle yüzeysel biçimde değerlendirildiği gözlenmiştir. Bulgular, otel çalışanlarının akıllı turizm kavramını ağırlıklı olarak teknolojik boyutuyla tanımladıklarını, ancak sürdürülebilirlik ve süreç verimliliği boyutlarına ilişkin farkındalıklarının sınırlı olduğunu göstermektedir. Bu durum, akıllı turizmin yalnızca dijitalleşmeden ibaret olmadığına yönelik farkındalığın artırılması ve çalışanlara yönelik eğitim içeriklerinin geliştirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

👁 Özet Görüntüleme: 146📥 PDF İndirme: 80

Referanslar

Aktaş Alan, A., Aydınlı, F. ve Başer, G. (2026). Dijital dönüşümün lisans düzeyinde turizm eğitimi müfredatlarına yansıması: Türkiye örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 10(1), 23–44. DOI: 10.26677/TR1010.2026.1629

Akyurt, H. (2019), Turizm Lisans Öğrencilerinin Kelime İlişkilendirme Testi Yöntemi ile Turizm Eğitimi Algılamalarının Ölçülmesi: Giresun Üniversitesi Örneği, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(3), 759-774. DOI: 10.26677/TR1010.2019.190

Akyurt, H. ve Mıhçı, S. (2019), Giresun Üniversitesi Turizm Öğrencilerinin İş Etiği Algısının Ölçülmesi: Kelime İlişkilendirme Testi Yöntemi, Atlas Journal, 5(21), 570-586. DOI: 10.31568/atlas.336

Altınay Özdemir, M. (2018), Turizm öğrencilerinin boş zaman ve rekreasyon kavramlarına yönelik bilişsel yaklaşımı: Kelime ilişkilendirme testi, Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 4(1), 219-236.

Altınay Özdemir, M. (2025). What is the current trajectory of metaverse tourism research: A bibliometric overview. Journal of Recreation and Tourism Research, 12(1), 43–70. https://doi.org/10.5281/zenodo.15098604

Bahar, M., Johnstone, A.H. & Sutcliffe, R. G. (1999). Investigation of students’ cognitive structure in elementary genetics through word association tests. Journal of Biological Education, 33, 134.

Bucak, T., ve Yiğit, S. (2020), Otel Mutfak Çalışanlarının Mutfak Teknolojilerine Yaklaşımlarının Kelime İlişkilendirme Testi ile Değerlendirilmesi: İzmir Örneği, Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(1), 489-500. DOI: 10.21325/jotags.2020.560

Buhalis, D., & Amaranggana, A. (2014). Smart tourism destinations. Information and Communication Technologies in Tourism 2014, 553–564.

Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (25. bs.). Pegem Akademi.

Cabi Bilge, A. (2023). Bir yapay zekâ destekli dil modeli olan ChatGPT’nin turizm sektöründe potansiyel ve hayata geçen uygulamaları. Journal of Recreation and Tourism Research, 10(3), 139–155. https://doi.org/10.5281/zenodo.8393590

Cimbaljević, M., Demirović Bajrami, D., Kovačić, S., Pavluković, V., Stankov, U. ve Vujičić, M. (2023), Employees' technology adoption in the context of smart tourism development: the role of technological acceptance and technological readiness, European Journal of Innovation Management. DOI: 10.1108/EJIM-09-2022-0516

Coşkun, E. ve Doğan, S. (2019), Turizm işletmeciliği öğrencilerinin cittaslow – yavaş şehir kavramına yönelik bilişsel yapılarının kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla incelenmesi, Journal of Tourism Theory and Research, 5(2), 273-281. DOI: 10.24288/jttr.525687

Çetin, B. ve Bora, D. (2022), Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Kavramının Kelime İlişkilendirme Testi Aracılığıyla Değerlendirilmesi, Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(4), 1561-1574. DOI: 10.33083/joghat.2022.220

Çömelekli, T. (2021). Kavramsal bir değerlendirme: Agro-turizm (Yüksek Lisans Tezi, İskenderun Teknik Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü/Seyahat İşletmeciliği Ana Bilim Dalı).

Damayanti, M., Tyas, W. P., ve Aswad, W. O. S. J. (2021), Conceptualizing multi actors’ collaboration in smart tourism destination, In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science 673(1), 1-14. doi:10.1088/1755-1315/673/1/012027

Doğan Aydoğan, C., & Sü Eröz, S. (2025). Turizm işletmelerinde bulut bilişim sisteminin teknoloji kabul modeli ile değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 9(1), 1–23. DOİ: 10.29023/alanyaakademik.1419794

Doğan, S., Yücel, G. M. ve Güngör, O. (2018), Turizm Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Sosyal Medyaya Yönelik Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi Aracılığıyla İncelenmesi, Turizm Akademik Dergisi, 5 (1), 166-176.

Erbay, F., & Kodaş, D. (2025). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezinde akıllı turizm alanında kayıtlı bulunan tezlerin bibliyometrik analizi. Journal of Applied Tourism Research, 6(2), 174–196. https://doi.org/10.5281/zenodo.17967601

Erkmen, B. ve Güler, E. G. (2020). Turizm ve dijitalleşme:‘Haskovo-Edirne kültürel ve tarihi destinasyonlar projesi’ örneği. Tourism and Recreation, 2 (Ek 1), 111-118.

Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2015). Smart tourism: Foundations and developments. Electronic Markets, 25(3), 179–188.

Karcı, F. (2021). Gezifatihi, Belek Otelleri Rehberi. 21 Aralık 2025 tarihinde https://gezifatihi.com/belek-otelleri-rehberi.html adresinden erişildi.

Keskin, E., ve Örgün, E. (2015), Kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla sürdürülebilir turizm olgusunun kavramsal analizi: Ürgüp örneği, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(1), 30-40.

Koç Başaran, Y. (2017), Sosyal Bilimlerde Örnekleme Kuramı, The Journal of Academic Social Science, 47(47), 480-495. DOI : 10.16992/ASOS.12368

Li, Y., Hu, C., Huang, C., & Duan, L. (2017). The concept of smart tourism in the context of tourism information services. Tourism Management, 58, 293–300.

Mehter Aykın, S. (2025). Konya Destinasyonu’nun Avrupa Akıllı Turizm Başkentleri Yarışması parametreleri bağlamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 8(2), 44–54. DOI: 10.58636/jtis.1774437

Naramski, M. (2020), The application of ICT and smart technologies in Polish museums—towards smart tourism, Sustainability, 12(21), 1-24. DOI: 10.3390/su12219287

Ön Esen, F. ve Kılıç, B. (2020), Turizm Öğrencilerinin Yamaç Paraşütü Algısı: Kelime İlişkilendirme Testi Uygulaması, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 2282-2295. DOI: 10.26677/TR1010.2020.480

Özışık Yapıcı, O. (2022), Kelime İlişkilendirme Testi ile Akıllı Turizm Kavramının Değerlendirilmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 17(65), 1-14. DOI: 10.19168/jyasar.1017685

Paslı, M.M. ve Zere, S. (2020), Turizm Eğitimi Alan Öğrencilerin ‘Kış Turizmi’ Kavramına Yönelik Bilişsel Yapılarının İncelenmesi: Giresun İli Örneği, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü̈ Dergisi, 24 (1), 75-88.

Qin, Z., ve Younghwan, P. (2023, January 28). Design of a smart tourism management system through multisource data visualization-based knowledge discovery, Electronics, 12(3), 1-14. DOI: 10.3390/electronics12030642

Rahman, S. A. A. . ve Dura, N. H. . (2022), Malaysia smart tourism framework: Is smart mobility relevant?, Kasetsart Journal of Social Sciences, 43(4), 1009–1014. DOI: 10.34044/j.kjss.2022.43.4.25

Samırkaş Komşu, M., Karakeçili, G., & Komşu, U. C. (2026). Yapay zekâ teknolojisiyle turizm türlerine göre tur rotaları belirleme: Van ili örneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (Van Gölü Havzası Özel Sayısı 2), 338–352. DOI: 10.53568/yyusbed.1673968

Tavitiyaman, P., Zhang, X., Xu, J., & Tsui, B. (2026). Impact of smart tourism technology attributes on perceived usefulness, service experience evaluation, and business performance: A perspective of hotel employees. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 27(1), 184-209.

Teare, R. E. (2023), Reflections on the theme issue outcomes: smart tourism: what developments and issues are important to the Baltic States?, Worldwide Hospitality and Tourism Themes, 15(5), 586-590. DOI: 10.1108/WHATT-10-2023-181

WordArt.com. (t.y.). WordArt. 1 Aralık 2025 tarihinde https://wordart.com/ adresinden erişildi.

Yayla Ö. (2020), Turizm Öğrencilerinin Sürdürülebilir Turizme Yönelik Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi: Nitel Bir Araştırma, Turizm Akademik Dergisi, 7 (2), 189-201.

Yayla, Ö., ve Ergün, G. S. (2020), Otel Yöneticilerinin Rekreasyon Kavramına İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ile Belirlenmesi, Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(4), 3052-3066. DOI: 10.21325/jotags.2020.751

Yücel Güngör, M., Doğan, S. ve Güngör, O. (2017), Aşçılık Programı Öğrencilerinin Sosyal Medyaya Yönelik Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi Aracılığıyla İncelenmesi, Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 5(Special Issue 2), 206-218. DOI: 10.21325/jotags.2017.124

Etik Kurul İzni

Bu çalışma Selçuk Üniversitesi Turizm Fakültesi Etik Kurulunun 05.06.2023 tarihli ve 268 sayılı toplantısında alınan karar ile etik olarak uygun bulunmuştur.

Katkı Oranı Beyanı

Çalışma tek yazar tarafından hazırlanmıştır.

1. Yazar: % 100

Çıkar Çatışması Beyanı

Çalışma tek yazarlıdır. Yazarın herhangi bir kurum/kuruluş ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.