Türkiye'nin Gelecek Vizyonunda Rekreasyon: Politika Öncelikleri ve Stratejik Yaklaşımlar

Abrahamson, K., Ross-Cypcar, S. M., Healy, S., Sherfinski, M., Elliott, E., & Taliaferro, A. (2025). An inquiry into the accessibility of campus recreation for college students with disabilities. Recreational Sports Journal, 49(2), 209-222. https://doi.org/10.1177/15588661251372108

Altuncu, D. (2023). Toplumsal bütünleşme modeli olarak yeni mekânsal örgütlenmeler: Çağdaş yaşlı yaşam merkezleri. Senectus, 1(2), 185-206. https://doi.org/10.26650/senectus.2023.1.2.0012r

Alyousef, T., Al-Shihri, F., Abdellatif, M., Alrawaf, T., & Abdellatif, R. (2022). Integrated recreation cities and sustainable development in Saudi Arabia: Contributions, constraints, and policies. Sustainability, 14(10), 6182. https://doi.org/10.3390/su14106182

Aslan, F. (2017). Habilitation implementation during childhood disabilities and role of nurses. Archives of Health Science and Research, 4(3), 260-266. https://doi.org/10.17681/hsp.282687

Aydın, E. (2019). Yerel yönetimlerde çocuk ve gençlere yönelik rekreasyon planlaması üzerine bir araştırma: Karaman örneği. Journal of International Social Research, 12(66), 999-1006. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3645

Aysan, M., & Özdoğru, A. (2015). Avrupa’da erken çocukluk bakımı ve eğitiminin mukayeseli analizi. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 3(30). https://doi.org/10.16917/iu/tjs.12775

Başkaya, F. (2015). Kalkınma İktisadının Yükselişi ve Düşüşü (7. Baskı). İstanbul: Öteki Yayınevi.

Bellew, W., Smith, B. J., Nau, T., Lee, K., Reece, L., & Bauman, A. (2020). Whole of systems approaches to physical activity policy and practice in Australia: The ASAPa project overview and initial systems map. Journal of Physical Activity and Health, 17(1), 68-73. https://doi.org/10.1123/jpah.2019-0121

Bernat, S., Trykacz, K., & Skibiński, J. (2022). Landscape perception and the importance of recreation areas for students during the pandemic time. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(16), 9837. https://doi.org/10.3390/ijerph19084239

Birol, S. Ş., & Aydın, E. (2020). Türkiye’de rekreasyon birimi yapılanması için sektör değerlendirmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(22), 136-146. https://izlik.org/JA46ST22LJ

Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.

Bramwell, B., & Lane, B. (2011). Critical research on the governance of tourism and sustainability. Journal of Sustainable Tourism, 19(4–5), 411–421. https://doi.org/10.1080/09669582.2011.580586

Castillo, A., Sarmiento, O., Reis, R., & Brownson, R. (2011). Translating evidence to policy: Urban interventions and physical activity promotion in Bogotá, Colombia and Curitiba, Brazil. Translational Behavioral Medicine, 1(2), 350–360. https://doi.org/10.1007/s13142-011-0038-y

Chen, S. T., Hyun, J., Graefe, A. R., Mowen, A. J., Almeida, D. M., & Sliwinski, M. J. (2022). The influence of leisure engagement on daily emotional well-being. Leisure Sciences, 44(7), 995-1012. https://doi.org/10.1080/01490400.2020.1757537

Coşkun, G. (2021). Türk toplumunun boş zaman aktivitelerine katılım durumu: Motivasyon ve engeller. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 50-64. https://doi.org/10.31592/aeusbed.691148

Çelik, H. (2024). Sürdürülebilir kalkınma amacı 4 ve On İkinci Kalkınma Planı: Türkiye'nin nitelikli eğitim hedefleri üzerine bir inceleme. Journal of New Paradigms in Education, 1(1). 53-65. https://doi.org/10.5281/zenodo.14228892

Derakhshan, P., Miller, W. C., Bundon, A., Labbé, D., Bolt, T., & Mortenson, W. B. (2024). Adaptive outdoor physical activities for adults with mobility disability: A scoping review. Frontiers in Rehabilitation Sciences, 4, 1331971. https://doi.org/10.3389/fresc.2023.1331971

Devlet Planlama Teşkilatı. (1963). Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1963-1967). Ankara: DPT Yayınları.

Devlet Planlama Teşkilatı. (1967). İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1968-1972). Ankara: DPT Yayınları.

Devlet Planlama Teşkilatı. (1972). Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı (1973-1977). Ankara: DPT Yayınları.

Devlet Planlama Teşkilatı. (1979). Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı (1979-1983). Ankara: DPT Yayınları.

Devlet Planlama Teşkilatı. (1984). Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1985-1989). Ankara: DPT Yayınları.

Devlet Planlama Teşkilatı. (1989). Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı (1990-1994). Ankara: DPT Yayınları.

Devlet Planlama Teşkilatı. (1995). Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1996-2000). Ankara: DPT Yayınları.

Devlet Planlama Teşkilatı. (2000). Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (2001-2005). Ankara: DPT Yayınları.

Devlet Planlama Teşkilatı. (2006). Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007-2013). Ankara: DPT Yayınları.

Dickson, T., Darcy, S., & Walker, C. (2020). A case of leveraging a mega-sport event for a sport participation and sport tourism legacy: A prospective longitudinal case study of Whistler adaptive sports. Sustainability, 13(1), 170. https://doi.org/10.3390/su13010170

Eckerberg, K., Bjärstig, T., & Zachrisson, A. (2015). Incentives for collaborative governance: Top-down and bottom-up initiatives in the Swedish mountain region. Mountain Research and Development, 35(3), 289–298. https://doi.org/10.1659/mrd-journal-d-14-00068.1

Elçi, G., Doğan, M., & Gürbüz, B. (2019). Investigation the relationship between the perceived health outcomes of recreation and life satisfaction. International Journal of Sport Exercise & Training Sciences, 5(3), 93-106. https://doi.org/10.18826/useeabd.536833

Erikson, E. H. (2015). Identity and The Life Cycle. NewYork: WW Norton & Company.

European Commission. (2013). Quality of life in cities: Perception survey in 79 European cities. Publications Office of the European Union.

Global Wellness Institute. (2023). The Global Wellness Economy: Looking Beyond COVID-19. https://globalwellnessinstitute.org/the-2023-global-wellness-economy-monitor/ (Erişim Tarihi: 04.02.2026).

Global Wellness Institute. (2024). Global Wellness Economy Monitor. https://globalwellnessinstitute.org (Erişim Tarihi: 04.02.2026).

Global Wellness Institute. (2025). The Global Wellness Economy Reaches $6.8 Trillion. https://globalwellnessinstitute.org/press-room/press-releases/the-global-wellness-economy-hits-a-record-6-8-trillion-and-is-forecast-to-reach-9-8-trillion-by-2029/ (Erişim Tarihi: 04.02.2026).

Gök, A., Birol, S. Ş., & Aydın, E. (2018). Kalkınma planları çerçevesinde rekreasyon politikaları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(60), 1377–1386. https://doi.org/10.17719/jisr.2018.2884

Graham, E. (2017). Introduction: Data visualisation and the humanities. English Studies, 98(5), 449-458.

Güneş, A., & Canatar, M. (2020). Halk kütüphanelerinde bebek kullanıcılara yönelik hizmetler. Bilgi & Belge Araştırmaları Dergisi, 13, 55-80. https://doi.org/10.26650/bba.2020.13.03

Hartig, T., Mitchell, R., de Vries, S., & Frumkin, H. (2014). Nature and health. Annual Review of Public Health, 35, 207–228. https://doi.org/10.1146/annurev-publhealth-032013-182443

Hochmalová, M., Červená, T., Purwestri, R., Hájek, M., & Sloup, R. (2021). Anchor of cultural forest services in the national forest policies of Central European countries. Central European Forestry Journal, 67(4), 212-229. https://doi.org/10.2478/forj-2021-0013

Holle, V., Deforche, B., Van Cauwenberg, J., Goubert, L., Maes, L., Van de Weghe, N., & De Bourdeaudhuij, I. (2012). Relationship between the physical environment and different domains of physical activity in European adults: A systematic review. BMC Public Health, 12(1), 807-825. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-807

Holle, V., Van Cauwenberg, J., Van Dyck, D., Deforche, B., Van de Weghe, N., & De Bourdeaudhuij, I. (2014). Relationship between neighborhood walkability and older adults’ physical activity: results from the Belgian Environmental Physical Activity Study in Seniors (BEPAS Seniors). International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 11(1), 110-119. https://doi.org/10.1186/s12966-014-0110-3

Iwasaki, Y. (2007). Leisure and quality of life in an international and multicultural context: What are major pathways linking leisure to quality of life? Social Indicators Research, 82(2), 233–264. https://doi.org/10.1007/s11205-006-9032-z

Kalkınma Bakanlığı. (2013). Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018). Ankara: T.C. Kalkınma Bakanlığı Yayınları.

Karakaş, G., & Yılmaz, A. (2023). Directors’ views on adapted physical education and sports practices in special education and rehabilitation centers. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 24(3), 419-434. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1039723

Karaküçük, S. (2014). Rekreasyon: Boş Zamanları Değerlendirme. Ankara: Gazi Kitabevi.

Kete, H. (2025). Yeşil ve dijital dönüşüm arasındaki etkileşim: Türkiye’nin 2053 vizyonunda ikiz dönüşüm paradigması. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 20(2), 585-611. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1762171

King, D., Killian, C. M., Kern, B. D., Paulson, L., Wilson, W. J., Woo, D. S., & Wallhead, T. (2026). State of the states policy report: Physical education and physical activity policy in the United States and its territories. Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 97(1), 20-74. https://doi.org/10.1080/07303084.2025.2579457

Kirk, A. (2019). Data Visualisation: A Handbook for Data Driven Design (2nd ed.). UK: SAGE Publications.

Kleiber, D. A., Walker, G. J., & Mannell, R. C. (2011). A Social Psychology of Leisure (2nd ed.). State College, PA: Venture Publishing.

Kocalar, A. C. (2020). Rekreasyon/Rekreaktif-oyun-spor alanlarının (ROSA) kentsel tasarımı ve planlanması (Uygulama örnekleri). İdealkent, 11(31), 2054-2083. https://doi.org/10.31198/idealkent.613331

Korkutata, A. (2017). A comparison of recreation curriculum between United States of America and Turkey. Sakarya University Journal of Education, 7(3), 515-524. https://doi.org/10.19126/suje.317781

Kumru, F., & Yılmaz, A. (2024). Temel çocukluk çalışmaları kavramlarının Türkiye bağlamında yeniden ele alınması: Fail, yetkin ve katılımcı çocuk. Yaşadıkça Eğitim, 38(1), 230-244. https://doi.org/10.33308/26674874.2024381686

Kwon, Y., Cheung, Y., & Ahn, B. (2021). Effect of outdoor sports participants on leisure facilitation, recreation specialization, and leisure satisfaction: Yacht and golf participants. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(15), 8128. https://doi.org/10.3390/ijerph18158128

Luka, N. (2023). Walking beyond the city? On the importance of recreational mobilities for landscape planning, urban design, and public policy. Mobilities, 18(5), 789-804. https://doi.org/10.1080/17450101.2023.2242001

Mayda, F. (2020). Jane Addams'ın unutulan mirasını hatırlamak: Sosyal hizmet uygulaması bağlamında sporun gücü ve potansiyeli üzerine bir değerlendirme. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(3), 1278-1306. https://doi.org/10.33417/tsh.653350

Morales-Giner, P., Boren, S., Trudeau, M., Li, Q., Cramp, C., & Nelson, C. (2026). The Relationship Between Collegiate Recreation and Student Success: A Scoping Review. Journal of Experiential Education, 49(1), 6-30. https://doi.org/10.1177/10538259251374562

Morse, W. C., Stern, M., Blahna, D., & Stein, T. (2022). Recreation as a transformative experience: Synthesizing the literature on outdoor recreation and recreation ecosystem services into a systems framework. Journal of Outdoor recreation and Tourism, 38, 100492. https://doi.org/10.1016/j.jort.2022.100492

Mouratidis, K. (2021). Urban planning and quality of life: A review of pathways linking the built environment to subjective well-being. Cities, 115, 103229. https://doi.org/10.1016/j.cities.2021.103229

Mutlu-Bozkurt, T. (2024). Üniversite ve lise öğrencilerinin spora yönelik tutumları: Psiko-sosyal, fiziksel ve zihinsel gelişme ile ilişkisi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 14(1), 25-43. https://doi.org/10.23863/kalem.2023.251

Nadobnik, A. (2019). The influence of modern technologies on the selected determinants of tourism and recreation development. Central European Journal of Sport Sciences and Medicine, 35(3), 7-18. https://doi.org/10.18276/cejsm.2019.3-01

Newman, D. B., Tay, L., & Diener, E. (2014). Leisure and subjective well-being: A model of psychological mechanisms as mediating factors. Journal of Happiness Studies, 15(3), 555–578. https://doi.org/10.1007/s10902-013-9435-x

Nizeyimana, E., Louw, Q., & Joseph, C. (2025). A community reintegration model for persons with traumatic spinal cord injury in South Africa: Process and outcomes. Advances in Rehabilitation Science and Practice, 14. https://doi.org/10.1177/27536351251326797

OECD. (2020). How’s Life? 2020: Measuring well-being. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9870c393-en

Okan, M., & Cam, E. (2022). Uluslararası kuruluşların yaşlı işgücüne yönelik istihdam politikaları ve bazı ülkelere yönelik incelemeler. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 82, 53-92. https://doi.org/10.26650/jspc.2022.82.1089859

Özgür, E. (2019). Yaşlanmanın coğrafyaları: Coğrafi gerontolojide ilerleme, tartışmalar ve araştırma gündemi. Coğrafi Bilimler Dergisi, 17(1), 78-109. https://doi.org/10.33688/aucbd.512325

Özgür, E. M., & Kılınç, N. (2022). Yaşlı dostu kentler ve topluluklara ilişkin kuramsal çerçevelerin gözden geçirilmesi. Coğrafi Bilimler Dergisi, 20(1), 310-337. https://doi.org/10.33688/aucbd.1078870

Öztürk, M. (2026). Gri ufuklar: Türkiye’nin yaşlanan nüfusu ve sosyal politika gereksinimleri. Anasay, (33), 330-346. https://doi.org/10.33404/anasay.1814719

Pincetl, S. (2003). Nonprofits and park provision in Los Angeles: An exploration of the rise of governance approaches to the provision of local services. Social Science Quarterly, 84(4), 979–1001. https://doi.org/10.1046/j.0038-4941.2003.08404019.x

Pitas, N. A., Powers, S. A., & Mowen, A. J. (2021). Understanding the agency-foundation relationship: The role of nonprofit foundations in delivering local park and recreation services. Journal of Park and Recreation Administration, 39(4). https://doi.org/10.18666/JPRA-2021-10839

Pomfret, G., Sand, M., & May, C. (2023). Conceptualising the power of outdoor adventure activities for subjective well-being: A systematic literature review. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 42, 100641. https://doi.org/10.1016/j.jort.2023.100641

Rashidi, H., Baulch, H., Gill, A., Bharadwaj, L., & Bradford, L. (2021). Monitoring, managing, and communicating risk of harmful algal blooms in recreational resources across Canada. Environmental Health Insights, 15. https://doi.org/10.1177/11786302211014401

Ryan, C., & Cerveny, L. (2009). Science exchange in an era of diminished capacity: Recreation management in the U.S. Forest Service. The American Review of Public Administration, 40(5), 593–616. https://doi.org/10.1177/0275074009354121

Sankofa, N. (2023). Critical method of document analysis. International Journal of Social Research Methodology, 26(6), 745-757. https://doi.org/10.1080/13645579.2022.2113664

Svatenkova, T., & Svatenkov, O. (2024). The recreational and developmental environment’s role in restoring adolescent potential. Global Journal of Human-Social Science, 23(8), 37-44. https://doi.org/10.34257/gjhssavol23is8pg37

T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2019). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023). Ankara. https://www.sbb.gov.tr/on-birinci-kalkinma-plani-2019-2023/

T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). Ankara. https://www.sbb.gov.tr/on-ikinci-kalkinma-plani-2024-2028/

Tekten-Aksürmeli, Z. S. (2017). Yaşlılık ekseninde Türkiye’de iç göç ve kent. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (64), 703-716. https://izlik.org/JA95DT59UZ

Tezcan, M. (2019). Boş zamanların değerlendirilmesi sorununun sosyolojik ve eğitimsel yönleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 11(1), 165-179. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000547

Tink, L. N., Peers, D., Nykiforuk, C. I., & Mayan, M. (2019). Rereading the history of recreation in Canada: Moving beyond the politics of health. Leisure/Loisir, 43(4), 445-457. https://doi.org/10.1080/14927713.2019.1697350

Torkildsen, G. (2012). Leisure and Recreation Management. NewYork: Routledge.

Tossutti, L. (2022). Municipal parks, recreation and cultural services in an age of migration and superdiversity. Urban Affairs Review, 59(4), 1214–1249. https://doi.org/10.1177/10780874221100698

Tütüncü, Ö. (2017). Rekreasyon alanında kurumsallaşma sürecinin yeniden değerlendirilmesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 28(1), 138-142. https://izlik.org/JA98MT29HL

UN Habitat. (2023). World Cities Report 2023: Envisaging the Future of Cities. United Nations Human Settlements Programme. https://unhabitat.org/wcr/ (Erişim Tarihi: 17.02.2026).

Uzunçayır, D., Yılmaz, S. H., & Yarayan, Y. E. (2023). Yoga temelli fiziksel aktivite programına katılan otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kazanımları; ebeveyn ve öğretmen görüşleri doğrultusunda fenomolojik bir araştırma. Trakya Eğitim Dergisi, 13(3), 2165-2177. https://doi.org/10.24315/tred.1343553

Veal, A. J. (2017). Leisure, Sport and Tourism, Politics, Policy and planning (4th ed.). Routledge.

Veal, A. J. (2020). Planning for open space and recreation. Australian Planner, 56(1), 37-47. https://doi.org/10.1080/07293682.2020.1739091

Weimer, D. L., & Vining, A. R. (2017). Policy Analysis: Concepts and Practice (6th ed.). New York: Routledge.

WHO. (2022). Global action plan on physical activity 2018–2030: More active people for a healthier world. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241514187 (Erişim Tarihi: 15.01.2026)

Xiang, Z., & Fesenmaier, D.R. (2017). Big Data Analytics, Tourism Design and Smart Tourism. In: Xiang, Z., Fesenmaier, D. (eds) Analytics in Smart Tourism Design. Tourism on the Verge. Switzerland: Springer.

Yurdakul, E. M., Karaçar, E., Çilesiz, E., Atak, O., & Ünal, A. (2025). The impact of therapeutic recreation practices on the quality of life, mental well-being and self-esteem of young adults. Romaya Journal, 5(1), 52-66. https://doi.org/10.5281/zenodo.15258026

Zachariou, M., & Burgess, D. (2023). Mapping the excess demand for recreation in Northern Ireland to inform land use policy. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 42, 100638. https://doi.org/10.1016/j.jort.2023.100638

Etik Kurul İzni

Bu çalışma, kamuya açık resmi bir belge olan On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) üzerinden yürütülen bir doküman analizi araştırmasıdır. İnsan veya hayvan denek kullanılmadığı ve veriler açık kaynaklardan elde edildiği için TR Dizin 2020 kriterleri kapsamında etik kurul izni gerektirmemektedir.

Katkı Oranı Beyanı

Çalışmanın tüm süreçleri (fikir, tasarım, literatür taraması, veri analizi ve makale yazımı) tek yazar tarafından yürütülmüş olup, yazarın katkı oranı %100’dür.

Çıkar Çatışması Beyanı

Yazar, bu çalışmanın araştırma, yazarlık veya yayın sürecine ilişkin herhangi bir potansiyel çıkar çatışması bulunmadığını beyan eder. Bu araştırma için herhangi bir kamu kuruluşu, ticari sektör veya kâr amacı gütmeyen kuruluştan spesifik bir finansal destek alınmamıştır.